ورزش زورخانهای

ورزش زورخانه اییاورزش باستانیویاورزش پهلوانینام مجموعه حرکاتورزشیبا اسباب و بی اسباب و آداب و رسوم مربوط به آن هاست که در محدوده تاریخی و فرهنگیایراناز گذشته های دور رواج داشته است.

ورزش های زورخانه ای نام دیگر ورزش های باستانی ایرانیان است. جایی که در آن بهورزش باستانیمی پردازندزورخانهنام دارد هم چنین در زورخانه علاوه بر ورزش زورخانه ای کشتی پهلوانی نیز گرفته می شود.

پروندهٔ ثبت جهانی آیین های پهلوانی و زورخانه ای به کوشش فدراسیون ورزش پهلوانی و زورخانه ایایرانبا همکاریسازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگریآماده گردید. آیین های پهلوانی و زورخانه ای در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۹ برابر با ۱۶ نوامبر ۲۰۱۰ در فهرست میراث معنوییونسکواز سویایران^[۱]به ثبت جهانی رسید.^[۲]

دانشنامه بروک هاوسآلمانی، با استناد به تحقیقاتدانشگاه ورزش آلمانواقع در شهرکلن، ورزش زورخانه ای را در کتاب اصلی و جلد ویژه ورزش، قدیمی ترین ورزشبدن سازیجهان معرفی می کند.

ورزش و انجام حرکات پهلوانی جزو فعالیت های اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده است. جامعهٔ آن زمان ارزش خاصی برای ورزشکارانی قایل می شد که برای قدرت بدنی و شجاعت روحی که در اختیار داشتند، شکرگزار بوده اند.

بر پایهٔ تاریخ، زورخانه در حدود هفتصد سال پیش (قرن ۷ خورشیدی) به وسیلهٔ محمود معروف بهپوریای ولیکه ظاهراً از مردمخوارزمبوده و گویا در سال ۷۷۲ ه. ق. امروزی بازسازمان دهی شده است. با این حال بر پایهٔ رفتار و منش تاریخی و اسطوره های ایران زورخانه می تواند دست کم در ایران تاریخی بسیار کهن تری داشته باشد؛ چرا که مردم ایران که از ابتدای تاریخ خود به پهلوانی و کشتی گیری و آمادگی جسمانی نیاز مبرم داشته اند تا به دستورزرتشتپیغمبر باستانی اش خود را برای یاریاهورا مزدادر چالش بااهریمننیرومند سازند.^{[نیازمند منبع]}به همین صورت که همواره ضعف و زبونی را نکوهش شمرده اند. درشاهنامهفردوسیبخش ویژه ای را به پهلوانی اختصاص داده شده است. دراوستا، نامهٔ مینوی آیین زرتشت در زمینهٔ پهلوانی چنین آمده است:

پهلوانی مردانه را می ستاییم که به مردان گشایش دهد که به هوش گشایش دهد که تندتر از تند و دلیرتر از دلیر است که به سان بهره ای ایزدی به مرد رسد و مردان را در گرفتاری رهایی بخشد.

جایگاه زورخانه پس از اسلام در زنده کردن جنبش ملی ایران و ستیز با بیگانگان و نیز رستاخیز زبان پارسی و فرهنگ و آیین افتادگی و برادری که ازعهد باستاندر ایران رواج داشته است، اهمیت ویژه دارد.^{[نیازمند منبع]}

دردانشنامه بروک هاوسچنین آمده: در مقطع زمانی خاصی در بیش از ۱۲۰۰ سال پیش که صلح نسبی بر ایران حکم فرما بود، جنگجویان ایرانی افزار نبرد از جملهگرز،کمانوسپررا جهت آماده سازی بدن برای آینده، تبدیل به افزار ورزشی نموده به ورزش با آنان پرداختند.